Peesaandoeningen

Niet elke peesblessure is hetzelfde, en niet elke peesblessure moet hetzelfde behandeld worden. Er wordt namelijk een groot onderscheid gemaakt tussen acute peesaandoeningen (als gevolg van een trauma) en chronische peesaandoeningen. Oftewel een tendinitis of een tendinose. Maar wanneer is/wordt een peesblessure chronisch? Wat is het verschil tussen beide? Het antwoord hierop kunt u hieronder vinden.

Vroeger werd er altijd gezegd: "een peesblessure? Oké 6 weken stalrust" of "6 weken in de bench".

Tegenwoordig weten de meeste gelukkig dat dit het slechtste is wat je kunt doen.  Helaas weet nog niet iedereen dit en zijn er nog steeds mensen die geloven in stal/ bench rust. Mede daarom zou ik graag wat willen vertellen over peesaandoeningen en de fysiologie hiervan.

Algemeen

Een pees is een sterke streng of band van vezelachtig bindweefsel die het uiteinde van een spier vormt en waarmee deze aan het bot of iets anders is vastgehecht. Een pees is bijna niet elastisch, en moet dus zijn "elasticiteit" uit de spier halen waar deze aan vastgegroeid zit.  Een pees bestaat vrijwel geheel uit collageenvezels. Er zijn  verschillende types collageenvezels, wanneer een pees beschadigd raakt zal het eerste gerepareerd worden met zwakkere collageenvezels. Na circa 18 dagen zal het proces gestart worden om dit weer om te zetten naar sterke collageenvezels. Dit kan tot ongeveer 1 jaar duren.

Onderzoek heeft aangetoond dat peescellen bij mechanische vervorming (training) gestimuleerd worden om vezels te produceren. Daardoor wordt een pees die veel wisselende belastingen ondergaat sterker. 

 Peesaandoeningen/ Tendopathieën

Peesklachten worden meestal beschouwd als een gevolg van overbelasting. Dit is niet altijd het geval. Vooral bij chronische pijnklachten die geleidelijk zijn ontstaan is er meestal geen sprake van overbelasting. Vaak is er juist sprake van onderbelasting. Deze klachten genezen dan ook vaak door middel van krachttraining.

Een peesaandoening kan diverse oorzaken hebben, het is belangrijk om hierbij een onderscheid te maken tussen enerzijds peesontsteking (tendinitis) en anderzijds het degeneratieproces dat tendinose wordt genoemd. Oftewel een peesaandoening zonder (voldoende) ontstekingsreactie. Tendinose kan ook gezien worden als een vergeefse poging om peesweefsel te herstellen. 

Het verschil tussen een tendinitis en een tendinose is redelijk makkelijk te herkennen: Bij een tendinitis is er sprake van een ontsteking dus zal er een temperatuurverhoging te voelen zijn.  Bij een tendinose is er geen sprake van een temperatuurverhoging. Wel is er bij een chronische tendinose vaak een kleine verdikking op de pees te voelen.  Bij beide aandoeningen is er meestal sprake van zwelling en pijn. Chronische peesproblemen zijn/ worden bijna altijd een tendinose.

Bij een "standaard" tendinitis die bijvoorbeeld het gevolg kan zijn van een trauma (gestoten/ gevallen) voldoet vaak de standaard behandeling van de dierenarts. Denk hierbij aan medicatie, rust (geen boxrust) en langzaam weer opbouwen. 

Bij een tendinose is oefentherapie een stuk belangrijker. De meeste peesaandoeningen in de benen/poten hebben de nijging om een tendinose te worden.

Tendinose

Het ontstaan mechanisme van tendinose is helaas nog deels onbekend. Soms begint de peesaandoening met een klein peesletsel dat slecht geneest of steeds weer terug komt. Meestal wordt de aandoening echter niet voorafgegaan door een trauma. Er zijn aanwijzingen dat onderbelasting (te weinig doen) ook een grote rol kan spelen in het ontstaan van een tendinose.

Wondgenezing na kleine partiële peesrupturen beginnen - in tegenstelling tot wat gebruikelijk is - meestal niet met een ontstekingsproces. Deze kleine beschadigingen van de pees, waarbij het niet tot een ontstekingsreactie komt, hebben de neiging chronisch te worden. De kwaliteit van de pees zal hierbij achteruit gaan.

Om te weten hoe een pees kan genezen is het belangrijk om eerst te weten welke factoren de kwaliteit van de pees beïnvloeden: 

  • Veroudering (tijdens het ouder worden verminderd het aantal weefselcellen waardoor ook de productie van de collageenvezels afneemt. De oorzaak hiervan ligt voor een groot deel bij het verminderen van de dagelijkse beweging)
  •  Langdurige corticosteroïdengebruik (bijvoorbeeld prednison) leidt tot een verzwakking van peesweefsel
  • Chronisch NSAID (pijnstiller/ontstekingsremmer) gebruik
  • Onderbelasting en immobilisering (bijv paarden die in een box staan en honden met bench rust). Na 4 weken immobilisatie is er slechts 20% van de belastbaarheid over. Drie maanden immobilisering heeft een verlies van 16% van de collageenvezels tot gevolg en bovendien vertoont het collageen een slechtere structuur en opbouw van het weefsel.
  • Genetische factoren 

Een herkenbaar voorbeeld van een tendinose bij mensen is een tenniselleboog en de golfersarm.

Diagnostiek

Bij de diagnostiek van een peesaandoening is het allereerst belangrijk om een onderscheidt te kunnen maken tussen een tendinitis en een tendinose. Tendinitis heeft als kenmerk dat zich ontstekingscellen (leukocyten en macrofagen) in het aangedane weefsel bevinden. Dit is klinisch te herkennen aan een verhoging van de temperatuur van de pees. Dit is vaak al met de hand voelbaar maar kan aanvullend ook met thermografie vastgesteld worden. Wij beschikken over een thermografische camera die wij kunnen inzetten om temperatuurverschillen meetbaar te maken.

Bij een degeneratie van een pees, een tendinose, treedt deze temperatuurverhoging niet op. Zwelling en pijn zijn symptomen die zowel bij een tendinitis als een tendinose passen. Let op, een peesaandoening kan beginnen als een tendinitis en warm aanvoelen, echter kan deze bij onvoldoende beweging alsnog omslaan naar een tendinose. Typerend hiervoor zijn dieren die maanden last houden van het probleem (>3 maanden) en waarbij geen verhoging van de temperatuur meer te voelen is.

Naast het klinische beeld is de anamnese (gesprek over hoe het is gebeurd, wanneer het meeste last etc) en het functieonderzoek erg belangrijk. Tijdens het functieonderzoek wordt letterlijk de functie onderzocht. Niet alleen van het aangedane pees maar ook van de structuren daar omheen. Er moet namelijk worden uitgesloten dat de peesaandoening niet veroorzaakt wordt door een andere aandoening zoals een gewricht die niet meer volledig functioneert door artrose of door een verkeerde houding van het dier.

Om de bevindingen meetbaar te maken kan er gebruik gemaakt worden van echografie. Met echografie kan er gekeken worden naar de structuur van de pees en kunnen eventuele (partiële) schuren en degeneraties gezien worden. Ook is het mogelijk om met echografie de doorsnede van de meeste pezen/spieren te meten. Zo kan dit ook vergeleken worden met het "gezonde" been aan de andere kant. Het is namelijk voor het herstel belangrijk om beide zijdes ongeveer even sterk te krijgen. Een te groot verschil hiertussen zal op ten duur kunnen leiden tot meer blessures. Na een aantal behandelingen/ trainingen kan er met echografie opnieuw worden gemeten of de spier en/of pees in omvang gegroeid is. Bij paarden worden de peesscans al lang als vast onderdeel gebruikt bij peesproblematiek. Bij gezelschapsdieren is dit helaas nog niet zo bekend. Momenteel volgt Cynthia van Doesum een echografie opleiding om uiteindelijk bij alle dieren (en mensen) een echo te kunnen maken van pezen, banden, spieren en gewrichten (MSK-echografie). Met een deel van de msk-echografie is ze ervaren en voor een deel zal ze u indien nodig doorverwijzen naar een specialist. 

Omdat wij over een mobiele echo beschikken kan een echo gewoon bij u thuis of op stal verricht worden. 

Therapie

Spierversterkende oefeningen prikkelen het peesweefsel tot aanmaak van collageenvezels van goede kwaliteit en oriëntatie. Afwisseling van spanning-ontspanning op de pees heeft een positieve invloed op de activiteit van de fibroblasten (bindweefsel cel). Deels wordt dit effect veroorzaakt door directe vervorming van de fibroblasten, deels heeft het ook te maken met signalen, geproduceerd door elektrische veranderingen, die tijdens training in het peesweefsel worden bewerkstelligd. Krachttraining is dus zeer geschikt om een pees sterker te maken. Mits de juiste oefeningen worden gedaan.

 Regelmatige krachttraining, waarbij de grenzen van de belastbaarheid worden benaderd, blijkt een gunstige invloed te hebben op de trekvastheid van een pees. De pees adapteert geleidelijk aan de zwaardere eisen die eraan gesteld worden. De pijn zal hierdoor ook verminderen. 

Omdat bij tendinose het probleem is dat er geen/ onvoldoende ontstekingsreactie aanwezig is, zullen ontstekingsremmers niet helpen. Injecties rondom het probleem gebied (met corticosteroïden) worden streng afgeraden. Deze injecties zullen het erger maken. "Voor de zekerheid maar inspuiten" is iets wat bij de paarden vaak gezegd wordt.... niet doen als je niet zeker weet wat er speelt....

Revalidatie van een chronisch peesprobleem kan lang duren, 3 maanden is hierin dan ook niet ongebruikelijk. In het begin help ik het dier met een low level laser om het herstel te bevorderen, indien nodig masseer ik pijnlijke spieren los (rekening houdend met het peesprobleem) en vervolgens wordt er oefentherapie opgestart. Deze oefentherapie is het belangrijkste voor het peesherstel. Oefentherapie kunt u gewoon zelf thuis uitvoeren, u hoeft hiervoor dus niet 3 maanden lang wekelijks afspraken te maken. Afhankelijk van het dier en de aandoening zijn er gemiddeld 5 afspraken nodig.

Heeft u een vraag of wilt u vrijblijvend een afspraak aanvragen voor uw dier? Vul dan onderstaand contact formulier in.