Artrose klachten

Diagnose artrose, en nu?

Je viervoetige vriend loopt al een tijdje wat moeizaam, komt moeilijk in de benen en is gewoon niet meer zo fit als vroeger. Op sommige dagen gaat het wel redelijk en op sommige dagen gaat het helemaal niet. Na een bezoekje bij de dierenarts is de diagnose gesteld.... er is artrose op de röntgen foto`s te zien en dit zou de symptomen kunnen verklaren. Dus nu maar rustig aan doen en aftellen naar het einde..... Niet dus!

"Diagnose artrose? Rust? Nee trainen!"

Het ouderwetse advies om permanent rust te nemen bij artrose is tegenwoordig niet meer nodig. Nieuwe onderzoeken laten namelijk een heel ander licht schijnen op artrose. Artrose zelf kan niet meer "genezen", maar het lichaam kan wel leren om er beter mee om te gaan, minder last ervan te hebben en om sterker te worden. Om te begrijpen hoe dit werkt zal ik uitleggen wat artrose precies is, en hoe de fysiologie rondom artrose werkt. 


Ontstaan van artrose:

Artrose begint met een beschadiging van het gewrichtskraakbeen. Dit kan geleidelijk optreden of acuut door een trauma. Dit zijn meestal erg kleine beschadigingen die er uiteindelijk voor zorgen dat kleine stukjes kraakbeen los komen. Wanneer kleine partikeltjes van gescheurd kraakbeen los raken en in aanraking komen met het gewrichtskapsel ontstaat er een ontsteking in het gewricht: artritis.

Beschadiging van het gewrichtskraakbeen  kan door meerdere dingen veroorzaakt en verergerd worden:

  • Langdurige onderbelasting of immobilisatie
  • Overbelasting
  • Traumatisch letsel van gewrichtskraakbeen
  • Vormverandering van het gewricht (na bijv. botbreuk of standsverandering bij een paard)
  • Vormafwijking van het gewricht door een groeistoornis
  • Verweking van het bot in het gewricht waardoor het gewrichtsoppervlak inzakt
  • Abnormale belasting van een gewricht door ligamentletsel of meniscusletsel
  • Abnormale belasting op een gewricht
  • Herhaalde of langdurige auto-immuunreacties van het lichaam tegen gewrichtskapsel
  • Overgewicht
  • Abnormale of hoge belasting van een gewricht gerelateerd aan een sport/topsport
  • Ras (afhankelijk van bouw)
  • Genetische factoren
  • Hormonale factoren
  • Leeftijd (hou ouder, des te groter de kans op het ontstaan van artrose. Bewegingsarmoede speelt hierin een belangrijke rol)


Wanneer gewrichtskraakbeen onvoldoende steun kan bieden (omdat het beschadigd is), reageert het gewricht met botwoekering aan de randen. Dit heet: Osteofytvorming en dit is te zien op een röntgenfoto. Dit is een fysiologische reactie op de verminderde belastbaarheid van het gewricht. Osteofytvorming leidt tot verbreding van het gewricht, zodat de druk (lichaamsgewicht) over een groter oppervlakte wordt verdeeld. 

Na verloop van tijd veranderd ook de structuur van het bot wat onder deze laag kraakbeen zit (subchondrale bot). Dit komt omdat dit bot abnormaal wordt belast, waardoor herhaaldelijke beschadigingen ontstaan die vervolgens weer herstellen. Het gevolg is een botstructuur met cysten en daaromheen extra dicht "reparatiebotweefsel" oftewel: osteosclerose. Osteosclerose is ook te zien op een röntgenfoto. 

Uiteindelijk kan artrose leiden tot een verandering van het gehele gewricht. Zo beïnvloed het ook het gewrichtsvloeistof (synovia), de spieren en de zenuwen.

Wanneer dieren ouder worden, is het lichaam in steeds slechtere staat om zichzelf te herstellen. De kwaliteit van het kraakbeen neemt af vanwege het onvermogen van het lichaam om voldoende glucosaminen en chondroïtine in het kraakbeen in te bouwen. 

Grotere kans op artrose dus.



Kan hier nog iets aan gedaan worden?


Ja! Tot niet zo lang geleden was menig arts het er over eens dat het artrose beleid bestaat uit minder doen, rust nemen, korte stukjes wandelen, nooit meer naar het bos etc etc.

Niet iets om heel blij van te worden. Maar gelukkig staat de wetenschap niet stil en zijn ze er achter gekomen dat het gezegde echt klopt: Rust roest!

De preventie tegen artrose begint eigenlijk al tijdens de eerste paar jaar/ jeugd van je dier. Er is namelijk gebleken dat de dikte van het kraakbeen in het gewricht, positief beïnvloed kan worden. Even in het algemeen:  "hoe dikker het kraakbeen is, hoe sterker het is en hoe minder snel het allemaal weg/ kapot gaat". Onderzoek heeft uitgewezen:

De hoeveelheid en intensiviteit van de belasting die vooral tijdens de jeugd op het kraakbeen inwerkt, kan de dikte van deze laag beïnvloeden. Hogere belasting (binnen normale grenzen!) leidt tot dikker kraakbeen. Het kraakbeen verminderd de wrijving tussen beide botdelen en werkt als een soort schokdemper. 

*De uitslag van dit onderzoek is voornamelijk van groot belang voor de paarden(sport). We blijven altijd een discussie houden over de juiste inrij-leeftijd van paarden. Mensen zijn vaak geneigd om het zwart/wit te zien en helemaal links of helemaal rechts te kiezen.... maar als een lichaam juist tijdens de groei beter in staat is om zichzelf sterker te ontwikkelen, is het dan goed om het paard helemaal niet aan de last van een ruiter te laten wennen? En dan verwachten we dat een "volwassen" paard opeens geen last heeft van een ruiter? Ik ben van mening dat het gouden antwoord in de middenweg ligt. Niet teveel doen, anders krijgen we problemen zoals gebroken groeischijven, maar ook zeker niet niets doen.

Even weer terug naar het kraakbeen.... de kwaliteit van het kraakbeen kan dus worden bevorderd door veel te bewegen en door het kraakbeen wisselend te belasten. Gunstige effecten hiervan zijn:

Veel bewegen zorgt voor beweging van het gewrichtsvloeistof/= voedingsstof
Afwisselend belasten zorgt voor het steeds indrukken en ontlasten van het gewrichtskraakbeen: hiermee wordt achtereenvolgens water uit het kraakbeen geperst en weer aangezogen (inclusief voedingsstoffen en afvalstoffen).
Mechanische belasting stimuleert de kraakbeencellen tot aanmaak van collageen en grondsubstantie
Dit wetende kunnen we dus ook de conclusie trekken dat de kwaliteit van het kraakbeen en van het hele gewricht, achteruit gaat bij bewegingsarmoede.

Er zijn verschillende graden van artrose, uit onderzoek is gebleken dat bij elk dier met artrose (mild of ernstig) lichaamsbeweging beter is dan rust. Ongeacht hoe ernstig de artrose is.

Dit betekend echter niet dat je nu iedere dag in het bos kan gaan rennen met je hond en dat het dan vanzelf beter wordt. Bij de meeste dieren wordt oefentherapie en een actieve leefstijl geadviseerd. 

Oefentherapie bestaat in het algemeen uit de volgende punten:

  • Krachttraining--> Wisselende prikkels stimuleren de kraakbeencellen tot het aanmaken van nieuw kraakbeenweefsel. Het trainen van de spieren rondom het gewricht zorgt tevens voor versterking van de pezen rondom het gewricht
  • Duurtraining--> Zorgt voor een relatief langdurige "stroming" van gewrichtsvloeistof rond het gewrichtskraakbeen
  • Mobiliserende oefeningen: Grotere mobiliteit zorgt ervoor dat er minder vaak eindstandige pijn in het gewricht optreedt. 

* Evt hydrotherapie bij dieren die normale oefentherapie nog niet aankunnen

Overige therapie:

  • Afvallen: heel belangrijk; wanneer het dier te dik is kan je door middel van afvallen (lichaams)druk van het gewricht afhalen. 


De meeste dieren zijn erbij gebaat om kortdurend een pijnstiller te gebruiken die ontstekingsremmend werkt. Welke medicatie hiervoor gekozen wordt en met welke dosering, is afhankelijk van uw dier. Geef uw dier nooit zelf een humane pijnstiller, dit kan dodelijk zijn. De dierenarts geeft meestal een veterinaire NSAID pijnstiller. De dierenarts zal hier advies in geven. Dit kan namelijk enorm variëren per dier. Let op: levenslang op ontstekingsremmers/pijnstillers is niet gewenst! Dit zal onder andere leiden tot zwakte van het bewegingsstelsel. 

Er bestaan ook voedingssupplementen met glucosamine erin. Dit is ongevaarlijk om te geven, de werking hiervan staat echter nog ter discussie. Op het moment lijkt het erop dat het bij mensen totaal geen werking heeft maar bij de meeste dieren wel. Mijn standaard advies is om het te proberen. Let op, zulke supplementen kunnen pas na circa een maand echt gaan werken. Probeer het dus wel circa 2 maanden uit. Merk je geen verschil? Dan is er ook geen rede om er mee verder te gaan. Let op, niet elk supplement met glucosamine is geschikt voor elk dier. Zo reageren paarden bijvoorbeeld amper op plantaardige glucosamine. 

Er zijn nog 2 dingen die ik altijd graag combineer bij artrose patiënten; massage en lichttherapie. Wanneer dieren net bij mij komen zijn ze meestal op een punt dat ze echt veel last hebben. Om meteen wat pijn en ongemak te verlichten masseer ik de spieren los die gespannen zijn. Daarbij gebruik ik lichttherapie ( low level laser) op de pijnlijkste plekken, ter pijnbestrijding en om genezing te bevorderen. Zie ook het kopje "low level laser"  in het menu.

Ook aanpassingen in huis kunnen het makkelijker en beter maken voor uw dier, denk hierbij aan aangepaste drink- en eetbakken en een speciaal HD-bed (ook via ons bestelbaar).

Samenvatting:


Er is (gelukkig) een hoop informatie bekend rondom artrose maar ik kan het begrijpen als het allemaal best veel is om in 1x te horen/te lezen. Daarom even een hele beknopte samenvatting:

Artrose is een botwoekering ten gevolge van kapot kraakbeen, met als doel om het gewricht meer steun te bieden. 

Rust roest, je moet dus wat gaan doen met je dier. Dat kan door middel van oefentherapie en mobilisaties. Vooral in de beginfase zijn dieren ook gebaat bij massage en lichttherapie. Door voorlichting aan de eigenaar te geven is de eigenaar uiteindelijk prima zelf in staat om thuis het gewenste effect te behouden. Meestal is een halfjaarlijkse controle dan wel aan te bevelen. Naarmate het dier ouder wordt zal het klinische beeld verslechteren, door gericht oefentherapie te doen kan dit proces vertraagd worden. 

Ik hoop dat ik een mooi boekje heb opengedaan over artrose en de mogelijkheden rondom artrose. Ik zou nog willen toevoegen dat ikzelf door meerdere paardrijd ongelukken inmiddels 5 hernia`s heb verzameld, waarvan 3 vergroeid met aardig wat artrose en 2 die af en toe nog tegen mijn zenuwen aan drukken. Verder heb ik artrose in een schouder, nek en ruggenwervels. Er zal vast nog meer zijn maar deze zijn aangetoond door middel van beeldvorming. Mijn punt is, ik doe het er prima mee! Natuurlijk heb ik af en toe een slechte dag maar ik rij paard, ik masseer vaak 8 uur achter elkaar, ik ga een paar keer per week hardlopen en zwemmen.... oftewel blijf bezig/ hou je dier bezig, ga naar een goede therapeut en/of arts en dan zullen artrose klachten geen eindstadium zijn maar gewoon een onderdeel van het ouder worden, net zoals dat iedereen uiteindelijk rimpels krijgt.